ถังขยะแยกประเภท 4 สี ทิ้งขยะอะไรบ้าง

คำตอบสั้น: ถังขยะแยกประเภทที่ใช้ทั่วไปควรแบ่งเป็น 4 กลุ่ม คือ ขยะอินทรีย์/ขยะอาหาร, ขยะรีไซเคิล, ขยะทั่วไป และขยะอันตราย โดยใช้สีเขียว เหลือง น้ำเงิน และส้มตามแนวทางปัจจุบันของกรมควบคุมมลพิษ ส่วน “ถังสีแดง” ควรใช้กับขยะติดเชื้อ ไม่ควรใช้แทนถังขยะอันตรายโดยอัตโนมัติ เพราะสีถังอาจต่างกันตามหน่วยงาน ดังนั้นควรติดป้ายชื่อประเภทและรูปตัวอย่างขยะบนถังทุกใบให้ชัดเจน

ตารางถังขยะแยกประเภท 4 สี

แนวทางสีถังขยะในประเทศไทยอาจพบต่างกันตามองค์กรหรือท้องถิ่น แต่เอกสารแนวทางของกรมควบคุมมลพิษระบุให้ใช้สีเขียวสำหรับขยะอินทรีย์ สีน้ำเงินสำหรับขยะทั่วไป สีเหลืองสำหรับขยะรีไซเคิล และสีส้มสำหรับของเสียอันตรายจากชุมชน ส่วนสีแดงใช้สำหรับมูลฝอยติดเชื้อในชุมชน

สีถัง	ประเภทขยะ	ตัวอย่างที่ควรทิ้ง	สิ่งที่ไม่ควรทิ้ง
สีเขียว	ขยะอินทรีย์ / ขยะเปียก	เศษอาหาร เปลือกผักผลไม้ กากกาแฟ ใบไม้ กิ่งไม้	ถุงพลาสติก กล่องโฟม ช้อนส้อมพลาสติก แก้วน้ำ
สีเหลือง	ขยะรีไซเคิล	ขวดพลาสติก PET กระป๋องอะลูมิเนียม กระดาษลัง กระดาษแห้ง ขวดแก้ว กระป๋องโลหะ	ภาชนะเปื้อนอาหาร กล่องพิซซ่าเลอะน้ำมัน ทิชชู่ใช้แล้ว ซองขนมหลายชั้น
สีน้ำเงิน	ขยะทั่วไป	ซองขนม ซองบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ทิชชู่ใช้แล้ว โฟมเปื้อนอาหาร พลาสติกเปื้อนอาหาร	ขวดน้ำล้างสะอาด กระดาษลังสะอาด กระป๋องเครื่องดื่ม แบตเตอรี่
สีส้ม	ขยะอันตรายจากชุมชน	ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ หลอดไฟ สเปรย์ กระป๋องสี ภาชนะสารเคมี ยาหมดอายุ	เศษอาหาร ขยะทั่วไป ขวดน้ำ กระดาษ
สีแดง	ขยะติดเชื้อ*	หน้ากากหรือวัสดุที่มีเลือด/สารคัดหลั่ง เข็มฉีดยา สำลีและผ้าก๊อซจากการดูแลผู้ป่วย	ขยะอันตรายทั่วไป เช่น ถ่านไฟฉายหรือหลอดไฟ

ถังสีแดงควรใช้เฉพาะเมื่อมีระบบจัดเก็บและกำจัดขยะติดเชื้อรองรับ เช่น สถานพยาบาล ห้องพยาบาล หรือจุดปฐมพยาบาล ไม่ควรนำขยะติดเชื้อไปรวมกับขยะทั่วไป

ข้อสำคัญ: หากองค์กรของคุณใช้ถังสีแดงแทนถังขยะอันตรายอยู่แล้ว อย่าพึ่งเปลี่ยนสีโดยไม่วางระบบใหม่ แต่ควรติดป้ายคำว่า “ขยะอันตราย” พร้อมรูปตัวอย่างขยะให้ชัด และกำหนดระบบเก็บขนภายในองค์กรให้สอดคล้องกัน

ตัวอย่างขยะที่มักทิ้งผิด

การแยกขยะจะได้ผลเมื่อขยะรีไซเคิลสะอาดและไม่ปนเปื้อนขยะเปียก ขยะที่คนมักทิ้งผิดมีดังนี้

ขยะที่พบบ่อย	ควรทิ้งถังไหน	เหตุผล
ขวดน้ำพลาสติกดื่มหมดแล้ว	สีเหลือง	เป็นพลาสติกรีไซเคิลได้ หากเทน้ำออกและลดการปนเปื้อน
แก้วกาแฟพลาสติกมีน้ำแข็งและหลอด	แยกส่วน: แก้วล้างแล้วลงสีเหลือง; หลอดลงสีน้ำเงิน	หลอดและฝาบางชนิดรีไซเคิลยาก ส่วนแก้วควรสะอาดก่อน
กล่องอาหารเปื้อนแกงหรือน้ำมัน	สีน้ำเงิน	คราบอาหารทำให้รีไซเคิลยาก ควรล้างก่อนหากต้องการนำส่วนที่รีไซเคิลได้ไปทิ้งสีเหลือง
กระดาษลังแห้ง	สีเหลือง	เป็นวัสดุรีไซเคิลได้
กล่องพิซซ่าหรือกระดาษเปื้อนอาหาร	สีน้ำเงิน	คราบไขมันและเศษอาหารปนเปื้อนกระดาษรีไซเคิล
เศษอาหารและเปลือกผลไม้	สีเขียว	เป็นขยะอินทรีย์ ย่อยสลายได้
ถ่านไฟฉายและแบตเตอรี่	สีส้ม	มีสารที่ไม่ควรปนกับขยะทั่วไป
หลอดไฟและหลอดฟลูออเรสเซนต์	สีส้ม	ควรเก็บแยกเพื่อจัดการอย่างเหมาะสม
กระป๋องสเปรย์	สีส้ม	อาจมีสารเคมีหรือแรงดันตกค้าง
หน้ากากอนามัยใช้แล้ว	สีน้ำเงินในกรณีทั่วไป; สีแดงเมื่อมีความเสี่ยงติดเชื้อและมีระบบรองรับ	ต้องพิจารณาความเสี่ยงและระบบจัดการของสถานที่

แนวทางจากกรุงเทพมหานครระบุว่าภาชนะเปื้อนเศษอาหาร เช่น ถุงแกง กล่องอาหารที่ไม่ล้าง ซองขนม และทิชชู่ใช้แล้ว ควรจัดเป็นขยะทั่วไป ไม่ควรปนกับขยะรีไซเคิล

วิธีจัดจุดทิ้งขยะในออฟฟิศ

ออฟฟิศไม่จำเป็นต้องตั้งถัง 4 สีทุกโต๊ะ ควรจัดถังตามประเภทขยะที่เกิดขึ้นจริง เพื่อลดการใช้พื้นที่และเพิ่มโอกาสแยกขยะถูกต้อง

จุดที่แนะนำ

จุดในออฟฟิศ	ถังที่ควรมี	แนวทางจัดวาง
Pantry / มุมกาแฟ	เขียว, เหลือง, น้ำเงิน	วาง 3 ถังคู่กัน เพราะมีเศษอาหาร แก้วน้ำ ขวด และบรรจุภัณฑ์
จุดเครื่องพิมพ์	เหลือง, น้ำเงิน	แยกกระดาษสะอาดออกจากกระดาษเคลือบ พลาสติก หรือขยะทั่วไป
พื้นที่ทำงาน	น้ำเงิน หรือถังขยะส่วนกลาง	ลดถังรายบุคคล แล้วให้พนักงานนำขยะรีไซเคิลไปจุดแยกกลาง
ห้องครัว/หลังออฟฟิศ	เขียว, เหลือง, น้ำเงิน, ส้ม	เพิ่มถังสีส้มสำหรับแบตเตอรี่ หลอดไฟ และตลับหมึกเมื่อมีระบบรับจัดการ
จุดรวมขยะ	ถัง 240 ลิตรตามประเภทหลัก	ใช้เป็นจุดพักขยะก่อนแม่บ้านหรือผู้รับเหมานำออกไปจัดการ

จำนวนถังเริ่มต้นสำหรับออฟฟิศ

ออฟฟิศขนาดเล็ก: จุดแยกขยะ 1 จุดต่อพื้นที่รับประทานอาหารหรือ Pantry
ออฟฟิศหลายชั้น: อย่างน้อย 1 จุดแยกขยะต่อชั้น และเพิ่มตามจำนวนพนักงานหรือจุดรับประทานอาหาร
ขยะอันตราย: ใช้ถังสีส้มขนาดเล็ก 1 จุดกลาง หรือกล่องรับเฉพาะแบตเตอรี่และหลอดไฟ แทนการตั้งทุกชั้น
จุดพักขยะ: ใช้ถังขนาด 120 หรือ 240 ลิตรตามปริมาณขยะและรอบเก็บขยะ

วิธีจัดจุดทิ้งขยะในโรงงาน

โรงงานควรแยก “ขยะสำนักงาน” ออกจาก “ขยะจากกระบวนการผลิต” เพราะขยะจากสายการผลิตอาจมีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยหรือการกำจัดเฉพาะทาง

แนวทางจัดถังในโรงงาน

จุดพักพนักงานและโรงอาหาร: ใช้เขียว เหลือง น้ำเงิน และส้ม
สำนักงานโรงงาน: ใช้เหลืองและน้ำเงินเป็นหลัก เพิ่มสีเขียวที่ Pantry
พื้นที่ผลิต: ใช้ถังตามชนิดของเสียจริง ไม่ควรใช้ระบบ 4 สีแทนระบบจัดการของเสียอุตสาหกรรม
จุดรวมขยะรีไซเคิล: แยกกระดาษ พลาสติก โลหะ และแก้วตามที่ผู้รับซื้อหรือผู้รีไซเคิลกำหนด
จุดขยะอันตราย: ต้องมีภาชนะเฉพาะ ป้ายเตือน และแนวทางจัดเก็บตามกฎหมาย ไม่ควรใส่รวมกับขยะทั่วไป

สำหรับจุดย่อย ใช้ถัง 120 หรือ 240 ลิตรตามปริมาณขยะ ส่วนจุดรวมขยะของโรงงานสามารถใช้ถัง 660 ลิตรเมื่อมีพื้นที่เข็นถังและรถเก็บขยะเข้าถึงได้

วิธีจัดจุดทิ้งขยะในโรงเรียน

โรงเรียนควรเน้น “ป้ายที่เข้าใจง่าย” มากกว่าการพึ่งสีของถังเพียงอย่างเดียว เพราะนักเรียนแต่ละช่วงวัยตีความสีไม่เหมือนกัน

รูปแบบที่แนะนำ

หน้าห้องเรียน: ถังสีน้ำเงินหรือถังขยะทั่วไป
โรงอาหาร: ถังสีเขียว เหลือง และน้ำเงินวางติดกัน
ลานกิจกรรม: ถังเหลืองและน้ำเงินสำหรับขวดน้ำ กระป๋อง และขยะทั่วไป
ห้องพยาบาล: แยกขยะติดเชื้อหรือวัสดุปนเปื้อนตามระบบของโรงเรียน
จุดรับแบตเตอรี่และหลอดไฟ: ตั้งจุดสีส้มเฉพาะ พร้อมล็อกหรือวางในจุดที่ครูดูแลได้

ป้ายที่ควรใช้บนถังขยะ

สีถังช่วยให้จำง่าย แต่ป้ายช่วยลดการทิ้งผิด ควรติดป้ายที่ระดับสายตาและสื่อสารแบบสั้น

องค์ประกอบที่ควรมีบนป้าย

ชื่อประเภทขยะตัวใหญ่ เช่น “ขยะรีไซเคิล”
สีพื้นหรือแถบสีให้ตรงกับถัง
รูปภาพตัวอย่างขยะ 4–6 รายการ
ข้อความ “ทิ้งได้” และ “ห้ามทิ้ง”
สัญลักษณ์ที่เข้าใจได้แม้ไม่อ่านข้อความ
ข้อความสั้น เช่น “เทน้ำออกก่อนทิ้ง” สำหรับถังรีไซเคิล
QR Code สำหรับคู่มือแยกขยะฉบับเต็ม หากเป็นองค์กรขนาดใหญ่

ตัวอย่างข้อความบนป้าย

สีถัง	ข้อความบนป้ายที่แนะนำ
สีเขียว	ขยะอินทรีย์ / ขยะเปียก เศษอาหาร เปลือกผักผลไม้ ใบไม้
สีเหลือง	ขยะรีไซเคิล ขวด กระป๋อง กระดาษ แก้ว กรุณาเทน้ำออกก่อนทิ้ง
สีน้ำเงิน	ขยะทั่วไป ซองขนม ทิชชู่ ภาชนะเปื้อนอาหาร
สีส้ม	ขยะอันตราย ถ่านไฟฉาย แบตเตอรี่ หลอดไฟ กระป๋องสเปรย์
สีแดง	ขยะติดเชื้อ เฉพาะวัสดุจากห้องพยาบาลหรือของที่ปนเปื้อนเลือด/สารคัดหลั่ง

จำนวนถังต่อพื้นที่ควรมีเท่าไร

ไม่มีจำนวนถังมาตรฐานเดียวที่ใช้ได้กับทุกพื้นที่ เพราะต้องดูปริมาณขยะ จำนวนผู้ใช้งาน ขนาดพื้นที่ และรอบการเก็บขยะ แต่สามารถเริ่มวางแผนได้ตามนี้

พื้นที่	จำนวนจุดแยกขยะเริ่มต้น	ขนาดถังแนะนำ
ออฟฟิศขนาดเล็ก	1 จุดที่ Pantry หรือพื้นที่ส่วนกลาง	30–60 ลิตรสำหรับจุดทิ้ง; 120–240 ลิตรสำหรับจุดพัก
ออฟฟิศหลายชั้น	อย่างน้อย 1 จุดต่อชั้น	60–120 ลิตรในจุดทิ้ง; 240 ลิตรที่จุดรวม
โรงเรียน	1 จุดต่ออาคารหลัก และเพิ่มที่โรงอาหาร	60–120 ลิตร; 240 ลิตรสำหรับจุดรวม
ร้านอาหาร	1 จุดหน้าเคาน์เตอร์ + 1 จุดหลังร้าน	60–120 ลิตร; 240 ลิตรสำหรับหลังร้าน
โรงงาน	แยกตามโซนพักพนักงานและพื้นที่ผลิต	120–240 ลิตรที่จุดย่อย; 660 ลิตรที่จุดรวม
คอนโด/หมู่บ้าน	ตามอาคารหรือจุดทิ้งขยะส่วนกลาง	240 ลิตรสำหรับจุดย่อย; 660 ลิตรสำหรับจุดพักขยะ
พื้นที่สาธารณะ	ตามเส้นทางสัญจรและจุดรวมคน	เลือกตามปริมาณขยะและรอบเก็บขน

เริ่มจากจำนวนถังที่พอดีกับพื้นที่ แล้วเก็บข้อมูล 2–4 สัปดาห์ว่าถังใดเต็มเร็วหรือมีการทิ้งผิดมาก จากนั้นจึงเพิ่ม ลด หรือย้ายจุดตั้งถัง จะคุ้มกว่าการซื้อถังจำนวนมากตั้งแต่วันแรก

FAQ

ถังขยะ 4 สีมีสีอะไรบ้าง?

แนวทางที่ควรใช้คือ สีเขียวสำหรับขยะอินทรีย์ สีเหลืองสำหรับขยะรีไซเคิล สีน้ำเงินสำหรับขยะทั่วไป และสีส้มสำหรับขยะอันตรายจากชุมชน โดยสีแดงเหมาะสำหรับขยะติดเชื้อเมื่อมีระบบจัดการรองรับ

ถังสีแดงทิ้งแบตเตอรี่ได้ไหม?

ตามแนวทางกรมควบคุมมลพิษ แบตเตอรี่ควรทิ้งในถังสีส้มหรือภาชนะสำหรับขยะอันตรายจากชุมชน ส่วนถังสีแดงใช้กับมูลฝอยติดเชื้อ

ขวดน้ำพลาสติกต้องล้างก่อนทิ้งไหม?

ควรเทน้ำออกและล้างคราบอาหารหรือเครื่องดื่มออกเท่าที่ทำได้ก่อนทิ้งลงถังรีไซเคิลสีเหลือง เพื่อลดกลิ่น ลดแมลง และลดการปนเปื้อนวัสดุรีไซเคิลอื่น

กล่องอาหารพลาสติกทิ้งถังเหลืองได้หรือไม่?

ได้เมื่อกล่องสะอาดและวัสดุนั้นอยู่ในระบบรีไซเคิลที่พื้นที่รับ แต่ถ้ากล่องเปื้อนอาหารหรือน้ำมันมาก ควรทิ้งถังสีน้ำเงิน เว้นแต่ล้างสะอาดก่อน

หน้ากากอนามัยใช้แล้วทิ้งถังอะไร?

หน้ากากใช้แล้วจากการใช้งานทั่วไปมักจัดเป็นขยะทั่วไปและทิ้งในถังสีน้ำเงิน แต่หากเป็นหน้ากากจากผู้ป่วยหรือมีการปนเปื้อนเลือด/สารคัดหลั่ง ต้องจัดการเป็นขยะติดเชื้อตามระบบของสถานพยาบาลหรือหน่วยงานนั้น

โรงงานควรใช้ถัง 4 สีเหมือนออฟฟิศหรือไม่?

ใช้ได้สำหรับพื้นที่สำนักงาน โรงอาหาร และพื้นที่พักพนักงาน แต่ของเสียจากกระบวนการผลิต สารเคมี น้ำมัน และวัสดุปนเปื้อน ต้องแยกตามระบบจัดการของเสียอุตสาหกรรมและข้อกำหนดความปลอดภัยของโรงงาน

เลือกถังแยกประเภทให้เหมาะกับพื้นที่

การแยกขยะจะได้ผลเมื่อมีถังที่พอดีกับปริมาณขยะ สีและป้ายชัดเจน และมีระบบเก็บขนต่อจากจุดทิ้ง ไม่ควรใช้สีถังอย่างเดียวโดยไม่มีป้าย เพราะสีอาจมีการใช้ต่างกันตามองค์กร